Fréttir

Stjórn BSRB sendir frá sér ályktun um ofangreind málefni og dregur saman á heimasíðu sinni nokkur áhersluatriði úr henni. Þetta er einnig birt á heimasíðu St.Rv.  Undirritaður leyfir sér af þessu tilefni að vekja máls á eftirfarandi:

•BSRB lýsir yfir andstöðu við einkavæðingu orkugeirans og tengir það 20 ára samningi á milli OR annars vegar og REI/GGE hins vegar.

Þessir samningar höfðu ekkert með einkavæðingu að gera, heldur voru samningar um ákveðna sérfræðiþjónustu sem OR skuldbatt sig til að selja REI/GGE þetta umrædda árabil. Auðvitað gat OR hafnað slíku, en þá var ekki um annað að ræða en REI/GGE keypti mannauðinn útúr OR, þar sem vitað er að innan 10 ára verður olnbogarými fyrir íslenska sérfræðiþekkingu á sviði orkurannsókna mjög þrotið á Íslandi. Eina leiðin til að halda þessari þekkingu í samfélagslegri eigu var að gera slíka þjónustusamninga til að skapa vísindamönnum OR verkefni til framtíðar og tryggja jafnframt fyrirtækinu tekjur með sölu þessarar þekkingar. Er BSRB á móti því að halda mannauðinum þannig inni í OR og skapa eigendum hennar arð?

•Það er ekki nýtt að einkaaðilar eigi orkulindir á Íslandi.

Sjálfsagtgetur skapast stemmning fyrir því að þær skuli allar vera í þjóðareign, en þá þarf eflaust að kaupa þær upp. Er minni manna svo sljótt að engin muni að orkulindir hafa margar hverjar verið keyptar af einstaklingum? Hvað með Svartsengi, Nesjavelli, Hellisheiði, Deildartunguhver? Þurfti samfélagið ekki að greiða einstaklingum fúlgur til að eignast þessar orkulindir? Var ekki verið að bjóða bændum í Þingeyjarsýslu 1,7 milljarð fyrir vatnsréttindi vegna Kárahnjúkavirkjunar? Málið er að einstaklingar hafa hingað til átt orkulindir, en ekki virkjað þær, væntanlega vegna þess að þá hefur almennt skort fjármagn til þess og vegna einkaleyfis opinberra aðila á raforkuframleiðslu í landinu.

•Hlutafélagavæðing er eflaust ekki nein allsherjarlausn í rekstri fyrirtækja.

Það form léttir hins vegar ábyrgðarskyldu af eigendum vegna skulda og skuldbindinga og er af mörgum talið þjálla rekstrarform en sameignarfélag. Einnig vitna menn til EES reglna um samkeppnisrekstur í opinberri eigu.  Sömu grundvallarlögmál gilda þó almennt um bæði rekstrarformin. Hlutafélagaform er ekki ótryggara form í sjálfu sér til að tryggja samfélagslega eigu. Slík eign verður aldrei tryggð með forminu einu saman, heldur verður ávallt viðfangsefni og ákvörðunarefni á hverjum tíma.

•Með ógildingu samninga um sameiningu REI og GGE getur skapast skaðabótaskylda á hendur þeim sem rifta samningunum.

Þó menn deili um hvort rétt hafi verið staðið að verki, er óumdeilt að samningar tókust og voru undirritaðir. Eignaraðilar REI geta með riftun orðið skaðabótaskyldir og þá munu sveitarsjóðir eignaraðila  þurfa að greiða. Er það forgangsverkefni að efna til slíkra skaðabótakrafna?

•Eins og hér framar er nefnt er vísindamönnum á sviði orkurannsókna og orkunýtingar brátt þröngur stakkur skorinn varðandi innanlandsverkefni.

Því er nauðsynlegt að OR nýti sérfræðiþekkingu sína á þessu sviði í verkefnum á erlendri grund. Útrásarmöguleikarnir eru miklir og geta skapað Íslendingum ófyrirsjáanlega möguleika á þessu sviði, ungir vísindamenn fá störf og þjóðin nýtir sérstöðu sína og þekkingu og aflar tekna. Mikilvægt er að umræða um þetta mál fari fram af yfirvegun og því er slæmt að forysta BSRB fari offari gegn þessum hagsmunum, enda heggur sá er hlífa skyldi, þar sem þarna er um að ræða fólk sem margt hvert er einmitt félagsmenn innan vébanda BSRB.

•BSRB er heildarsamtök opinberra starfsmanna á Íslandi.

Umræðan umopinberan rekstur hlýtur því eðli máls samkvæmt að vera þar mikil og eðlilegt og sjálfsagt að félagsmenn verji réttindi sín og hagsmuni. Slík hagsmunavarsla má þó aldrei verða með þeim hætti að menn vilji reyra allt niður í klafa fortíðar og lokað sé augum fyrir nýjum leiðum. Opinber rekstur hefur lengi viðgengist og mun eflaust gera um langa framtíð. Hins vegar mun tilhneigingin líklega verða sú í framtíðinni að rekstrarformum verður blandað saman, þó eignarhaldið breytist ekki. Eignarhald er pólitískt viðfangsefni og um það munu menn deila enn um stundir.

Aðalatriði er jafnræði fólks til þjónustu og að réttur og jafnræði allra sé tryggður í því skyni.

•Hart er sótt að OR og þar hafa mörg miður viðurkvæmileg orð fallið.

Flestir starfsmenn fyrirtækisins eru félagsmenn í St.Rv. Það er því ekki skrýtið að þeim finnist óþægilegt að samtök þeirra gangi með öðrum í fararbroddi í því að gera fyrirtækið tortryggilegt. Þegar starfsmönnum var gefinn kostur á að eignast lítinn hlut í REI var um 90% starfsmanna sem óskaði eftir því. Varla er hægt að fá betri staðfestingu á trausti starfsmanna á fyrirtækinu og stjórnendum þess. Væri ekki rétt að StRv og BSRB einbeittu sér að því að því að verja hagsmuni þessara félaga sinna í staðinn fyrir að fjalla um málefni vinnustaðar þeirra á ofangreindan hátt?

31.10     Sveinn Kristinsson

Höfundur er starfsmaður Orkuveitu Reykjavíkur